Zamieście - Zespół dworsko-parkowy

a. rządcówka, ob. dom nr 9, mur., 1926,
b. dwunastorak, ob. dom nr 3, drewn., 1916,
c. piwnica, mur., ok. 1900,
d. gorzelnia, mur., ok. 1900,
e. magazyn, mur., ok. 1900,
f. spichlerz, drewn., ok. 1900,
g. park z aleją dojazdową, ok. 1900.

ZESPÓŁ KOŚCIOŁA PAR. P.W. NMP I ŚW. JANA NEPOMUCENA:
a. kościół, mur., 1905–1909, arch. Stanisław Diehl, bud. Michał Lejman,
b. ogrodzenie, mur., 1905–1909,
c. organistówka, dom nr 6, drewn. (omurowana), ok. 1930.

* Zdjęcie figurki św. Jana Nepomucena znajdującej się w zbiorach Chełmskiego Muzeum.

Pałac Suchodolskich, pozostałość parku, dwa nagrobki rodziny ; Suchodolskich, rzeźba św. Barbary, resztki murów i piwnic po dwóch oficynach (nie istnieją).

ZESPÓŁ PAŁACOWY, ob. Gminny Ośrodek Kultury i biblioteka, ul. Nadbużna nr 5:
a. pałac, mur., poł. XVIII, przebud. XIX, zniszczony pożarem 1920, zniszczony i przebud. 1939–1943, gruntownie remont. 1995–1997,
b. rzeźba* w parku, kam., 1800,
c. obelisk* przy wjeździe, kam., 1806,
d. pozostałości parku krajobrazowego, XVIII.

Kopiec ziemny (mogiła kurhanowa) zw. Mogiła Powstańcza, wraz ze strefami ochrony wg opisu w decyzji

ZESPÓŁ FABRYKI WÓDEK I LIKIERÓW DAUMANA, ul. Kolejowa:
a. fabryka, mur., k. XIX,
b. pozostałości ogrodzenia, mur., k. XIX.

ZESPÓŁ FABRYKI MASZYN ROLNICZYCH I ODLEWNI ŻELIWA DRATTA I GASNERA, ul. Lwowska:
a. odlewnia, mur., pocz. XX,
b. świetlica, ob. dom mieszkalny nr 24, mur., przed 1914,
c. dom Dratta, ob. nr 26, mur., przed 1914.

ZESPÓŁ FABRYKI MASZYN ROLNICZYCH I ODLEWNI ŻELAZA WILHELMA KRETSCHMARA, ul. Partyzantów:
a. lakiernia, ob. magazyn, mur., ok. 1912,
b. warsztat, ob. magazyn, mur., mur., ok. 1912,
c. pałac Kretschmarów, ob. USC, ul. Pocztowa nr 50, mur., 1895–1896, proj. A. Sokołow, rozbud. 1912, proj. K. Drozdowicz, remont. i adaptowany l. 80 XX.

Zespół urbanistyczny miasta obejmujący teren między Górką Chełmską (Górą Chełmską), kościołem Reformatów i cerkwią prawosławną.

a. kościół p.w. św. Andrzeja Ap., mur., 1737–1750, proj. Paweł Fontana, remont. ok. 1830, przebud. na cerkiew 1868, zniszczony ok. 1918, gruntownie remont. 1934, 1837 i po 1955,
b. klasztor, ob. internat, mur., ok. 1750,
c. Instytut Maryjski, mur., 1865–1866 (skrzydło pd. i zach. - gimnazjum ruskie dla córek duchowieństwa gr.-kat.), proj. Ludwik Samota (?), bud. Jakub Schönbergow i Józef Erlich, kierownik budowy Władysław Kosmowski, dobud. skrzydła wsch. 1875, remont. 1913 i 1970,
d. chlewnia, ob. magazyny szkolne, mur., po 1875, remont. 1970–1971,
e. budynek gospodarczy, mur., po 1875, remont.,
f. ogród, XVIII-XIX,
g. ogrodzenie, mur., 1755 i 1866, remont. 1935, 1954 i 1971–1975.

Zbudowany w 1750 r. z fundacji Andrzeja Wolskiego, podsędka chełmskiego, z przylegającym do niego barokowym budynkiem klasztornym, przekształcany po kasacie klasztoru w 1864 r. na cerkiew prawosławną przy umieszczonym w klasztorze Instytucie Maryjnym dla panien prawosławnych, następnie dwukrotnie pełniący rolę świątyni ewangelickiej.