Celem utworzenia parku jest ochrona najcenniejszych fragmentów przyrody wschodniej części Równiny Łęczyńsko-Włodawskiej, określanej również jako Pojezierze Łęczyńsko-Włodawkie. Cechą charakterystyczną tego terenu są rozległe równiny porośnięte lasami, wśród których znajdują się śródleśne jeziora i torfowiska. Najcenniejsze fragmenty chronione są w postaci sześciu rezerwatów przyrody. Jest to ostoja żółwia błotnego o randze europejskiej.

   Decydujący wpływ na obecne ukształtowanie tego terenu miało zlodowacenie środkowopolskie.
Ukształtowanie powierzchni oraz podłoże w postaci polodowcowych osadów spowodowało wykształcenie się specyficznych gleb bielicowych oraz gleb torfowych.
   Dominującym elementem w hydrosferze parku są śródleśne jeziora. Na terenie Parku położonych jest ich siedem: Orchowe (Księżowskie) – pow. 8,1ha, Wspólne (Spólne, Spilno) – pow. 63,1 ha, Koseniec – pow. 21 ha, Pereszpa (Pereszpa, Perespilno) – pow. 24,3 ha, Brudzieniec – pow. 17,8 ha, Brudno – pow. 40,8 ha, Płotycze – pow. 16,6 ha. Tyko niewielkie fragmenty brzegów są dostępne, w otoczeniu jezior dominują torfowiska i podmokłe lasy.

   Do najcenniejszych przyrodniczo elementów szaty roślinnej parku należą torfowiska. Spotkać tu można trzy typy torfowisk: niskie, przejściowe i wysokie.
Niewielki stopień przekształcenia środowiska, trudno dostępny teren oraz duże zróżnicowanie warunków siedliskowych decydują o bogactwie faunistycznym Parku. W ostępach leśnych spotkać można tu wilki, łosie, dziki i bobry.

   Bardzo bogata jest awifauna Parku. Stwierdzono tu lęgi 130 gatunków, do których należą: bielik, orlik krzykliwy, bąk, bocian czarny, czapla siwa, gągoł, cietrzew, żuraw, włochatka, rybitwa czarna. Interesująca jest również fauna nietoperzy, których stwierdzono tu ich 9 gatunków, występuje tu m.in. nocek łydkowłosy, nocek Brandta, gacek brunatny, borowiec wielki. Bogata jest fauna motyli, wśrd których znajduje się wiele gatunków rzadkich. Chronione motyle dzienne reprezentują: mieniaki, paź królowej, przeplatka aurinia, modraszek telejus i nausitous, postojak wiesiołkowiec. Symbolem Parku jest żółw błotny. W niewielkich oczkach wodnych, torfiankach i rzece Tarasience występuje rzadka ryba strzebla błotna.

   Obszar Sobiborskiego Parku jest stosunkowo mało przekształcony przez człowieka. Dzięki temu możemy spotkać tu wiele rzadkich zbiorowisk. Sobiborski Park Krajobrazowy jest parkiem typowo leśnym. Dominują tu siedliska boru świeżego, olsy, bory wilgotne i bagienne. W drzewostanie największy udział stanowi sosna, sporo jest również brzozy i olszy. Niewielki jest udział dębu, osiki i świerku.

   Charakterystyczna formacją roślinną są torfowiska. Występują tutaj ich trzy rodzaje: niskie, przejściowe i wysokie. Na tych obszarach zgrupowana jest większość gatunków borealnych, do których należą: wierzby lapońska i borówkolistna, brzoza niska, rosiczka długolistna, gnidosz królewski, przygiełka biała, bagnica torfowa. Do gatunków atlantyckich należą rosiczka pośrednia, jezierza giętka, dziurawiec rozesłany.
   Bogata jest roślinność związana z jeziorami i torfiankami. Występują tu grzybienie północne, grążele żółte, osoka aleosowata.
Niewielką powierzchnię zajmują tu ciepłolubne murawy napiaskowe, na których spotkać można chronione goździki piaskowe i lepnicę litewską.

   Tereny o najwyższych walorach przyrodniczych i krajobrazowych Sobiborskiego Parku Krajobrazowego objęte są ochroną rezerwatową. Znajduje się tu sześć rezerwatów: Brudzieniec, Żółwiowe Błota, Małoziemce, Jezioro Orchowe, Magazyn, Trzy Jeziora. Fragmenty jezior otoczone są przez podmokłe lasy, olsy i bory bagienne. Stanowią one ostoję grubej zwierzyny: dzika, łosia, jelenia. Największą ciekawostką faunistyczną rezerwatów jest bóbr europejski.