Wojna polsko-bolszewicka (1919-1920)

W okresie pomiędzy zawarciem pokoju brzeskiego a klęską Niemiec w wojnie, stosunki pomiędzy Niemcami a bolszewikami cechowała wzajemna współpraca. Wynikiem tego było przejmowanie przez Armię Czerwoną z rąk niemieckich terenów ich okupacji. Bolszewicy pragnęli uzyskać bezpośredni dostęp do granicy niemieckiej w Prusach Wschodnich by czynnie wpływać na wydarzenia polityczne w zrewolucjonizowanych Niemczech.

Marsz Armii Czerwonej na zachód i zajmowanie kolejnych miejscowości opuszczanych przez wojsko niemieckie odbywał się zanim jeszcze Wojsko Polskie po odzyskaniu niepodległości zdążyło się sformować i podjąć jakiekolwiek działania.

Na początku 1919 r. Sowieckie Naczelne Dowództwo wydało Armii Czerwonej rozkaz wykonania rozpoznania w głąbaż do rzeki Bug, w ten sposób rozpoczynając operację „Cel Wisła”. 5 stycznia 1919 r. radzieckie samoloty dokonały bombardowania dworca kolejowego w Chełmie.

Tocząca się wojna polsko-radziecka i zajęcie przez Polskę większości terenów uprzednio przyznanych Ukrainie doprowadziło do likwidacji administracji ukraińskiej.

12 listopada 1919 r. we Włodawie powstała Czerowna Gwardia i 10 osobowy oddział Czerwonej Armii Konnej, po czym siły te przejęły władzę w miasteczku. 21 listopada 1918 r. we Włodawie doszło do starcia zbrojnego pomiędzy kawalerią a oddziałem Czerwonej Gwardii. Miasto spacyfikowano i dokonano masowych aresztowań wśród działaczy ruchu rewolucyjnego.

15 i 16 sierpnia 1920 r. w zaciętych walkach o przeprawę pod Dubienką oraz w bitwie pod Cycowem Wojsko Polskie odniosło efektowne zwycięstwo nad oddziałami Armii Czerwonej, m.in. dzięki znakomitemu wykorzystaniu kawalerii. Odziały polskie w sile 900 ludzi rozbiły siły rosyjskie liczące około 1800 żołnierzy.

17 sierpnia 1920 r. dzięki szybkiemu manewrowi wojsk polskich Grupy Wołyńskiej dowodzonej przez gen. Edwarda Rydza-Śmigłego i obsadzeniu Włodawy oraz Hańska zadano klęskę 58 Dywizji Armii Czerwonej, która została pozbawiona drogi odwrotu przez Bug. Po dłuższych walkach nieprzyjaciela zupełnie rozgromiono zdobywając wiele karabinów oraz biorąc w niewolę przeszło 700 jeńców.

W tym samym czasie 1 armia konna Budionnego, mająca za zadanie jak najszybsze wsparcie wojsk Tuchaczewskiego na froncie pod Warszawą związana była walkami pod Lwowem, a każdy dzień tam spędzony był niezbędny dla zwycięstwa polskiego nad Wieprzem, Wisłą i Wkrą. Spóźniony manewr armii Budionnego i uderzenie przez Hrubieszów, Zamość i Lublin napotkał na kontrofensywę znad Wieprza by zostać pobitym w bitwach pod Komarowem i Zamościem.

Od 12 do 21 września gen. Rozwadowski, dowodząc operacjami na południu, armiami generała Sikorskiego na Wołyniu i generała Hallera w Galicji Wschodniej pobił wszystkie trzy armie radzieckiego Frontu Południowo –Zachodniego.