Michajł Hruszewski, profesor historii i polityk ukraiński urodził się 29 września 1866 roku w Chełmie, gdzie mieszkał krótko po tym, jak wraz z rodziną przenieśli się do Tbilisi. Po skończeniu gimnazjum wstąpił na wydział historyczno - filozoficznego Uniwersytetu Kijowskiego. Po skończeniu studiów wyjechał do Lwowa, aby na tamtejszym uniwersytecie objąć katedrę historii ukraińskiej, gdzie rozpoczął swe 10 - tomowe dzieło "Historia Ukrainy - Rusi".

Pod koniec XIX w. narażając się władzom carskim zaczął aktywnie angażować się w życie polityczne, będąc współzałożycielem Ukraińskiej Partii Narodowo - Demokratycznej. Po rewolucji w 1905 r. wrócił na pewien czas do Rosji z myślą o społecznej i politycznej aktywizacji tamtejszych Ukraińców. W Kijowie powołał do życia Ukraińskie Towarzystwo Naukowe i Stowarzyszenie Ukraińskich Postępowców. Po wybuchu I wojny światowej został aresztowany w Rosji i skazany za austrofilstwo po czym zesłano go do Symbirska i Kazania.

Profesor Michajł Hruszewski wódz duchowy obozu ukrainofilskiego postulował od 1904 r. o oderwanie Chełmszczyzny od Królestwa i wcielenie jej do "Ukrainy". Zainteresowanie Ukraińców dało sie zauważyć już w roku następnym, kiedy usiłowali wprowadzić działalność oświatową wśród ludności pounickiej.

W III 1917 r. powstała Centralna Rada Ukrainy, do której należeli przedstawiciele całego społeczeństwa, w tym mniejszości narodowych, na przewodniczącego której wybrano Michajła Hruszewskiego. CRU wyłoniła Sekretariat Generalny, który zaczął tworzyć administrację państwową.

Po proklamowaniu niepodległości Ukraińskiej Republiki Ludowej 25 stycznia 1918 r. M. Hruszewski został wybrany jej pierwszym prezydentem. Dzięki jego staraniom i pertraktacjom, na podstawie pokoju brzeskiego terytorium Ukrainy zostało uzane przez Niemcy i Austro-Węgry na ówczesnych terenach Rosji, a także na niekorzyść Polski - Podlasia i Galicji.

Czas rządów i sprawowania władzy trwał jednak bardzo krótko. Na skutek niezadowolenia na wsi z niezdecydowanej polityki władz doprowadzono do przewrotu: 29 IV 1918 wojsko ukraińskie i chliborobi obwołali gen. P. Skoropadskiego hetmanem Ukrainy. po czym Mychajł Hruszewski wyjechał do Czechosłowacji, a następnie do Austrii poświęcając się publicystyce i polityce emigracynej. Autorytet hetmana Skoropadskiego zniszczyła jego uległość wobec Niemców (którzy zlikwidowali wojsko ukraińskie, wprowadzili sądy wojenne, rekwizycje żywności), nieumiejętność rozwiązania problemów społecznych (np. reforma rolna) oraz powszechna propaganda rewolucyjna, zwłaszcza bolszewicka.

W 1924 r. Mychajł Hruszewski postanawia powrócić do ojczyzny, a dokładnie do Kijowa, gdzie pracował na Ukraińskiej Akademii Nauk w dziale Historii. Jego kolejnymi dziełemi są: 5 - tomowa "Historia literatury Ukraińskiej". Jako historyk w swych pracach uważał, iż Bużanie i Wołynianie należeli do plemion ruskich, co dla nas i dla naszych historyków jest nie do przyjęcia.

W 1930 r. Hruszewski wraz z współpracownikami został aresztowany i oskarżony o nacjonalizm. Wkrótce został zwolniony pod warunkiem że wyjedzie do Rosji, gdzie niebawem zmarł.

Cytat z t. VI "Historyi Ukrainy-Rusi", rozdzialu III. pt. "Stosunki kulturalne i narodowe: sklad narodowosciowy i narodowe zywioly".  Drukowane w: "Z dziejow Ukrainy, Ksiega Pamiatkowa.", pod redakcja W. Lipinskiego, Kijow 1908

"Rus Czerwona. W pasie zachodnim ewolucya stosunkow narodowosciowych poczela sie , jak wiadomo, najwczesniej i zmiany w tych stosunkach zaszle zarysowaly sie tam najsilniej. W swoim miejscu wykazalem, ze juz w czasie walki o Rus Czerwona w 1340-1370 latach, wyzsze, uprzywilejowane warstwy tamtejszej ludnosci ukrainskiej mocno ucierpialy i zostaly wtenczas znacznie oslabione ( Historya Ukrainy-Rusi, t. IV, str. 61-2, V. s. 20-3). Wszyscy ci, ktorzy wzieli jakikolwiek bardziej czynny udzial w obronie zachodniej Ukrainy przed okupacja polska, po odniesionem przez Polske zwyciestwie zmuszeni byli - o ile nie polegli w walce - albo emigrowac do ziem wolenskich, nadbuzanskich itd., albo tez w skutek utraty czy konfiskacyi dobr, zepchnieci zostali na nizsze szczeble drabiny spolecznej. Na ich zas miejsce i wogole wszedzie, gdzie tylko odkrywalo sie nowe ujscie dla uprzywilejowanej kolonizacji, rzad polski wprowadzal uprzywilejowane elementy polskie, albo te cudzoziemskie, o ktorych byl pewien, ze sa stronnikami i zwolennikami okupacji polskiej. Rozdaje on hojnie nadania ziemi - a wiec wloscie rozlegle, istne posiadlosci ksiazece, jak wlosc Rzeszowska Jana Pokoslawa, Samborska Spytkow, Jaroslawska Tarnowskich, lub ogromne latyfundya Odrowazow, Kmitow, Buczackich i mniejsze majetnosci skonfiskowane wlascicielom tubylcom, albo odebrane od roznych " nullo jure possessores", nie mogacych sie wykazac odpowiednimi dokumentami na prawo wladania, rozdaje wreszcie wsie do wolnych wloscian nalezace. Polacy i rozni inni cudzoziemcy, ktorzy sluza polityce polskiej, otrzymuja wyzsze urzedy administracyjne. W sfere mieszczanska wprowadza sie po wielkich miastach w znacznej ilosci element polski i wogole obcoplemienny, przenika on nawet do mas wloscianskich po wsiach na niemieckiem prawie osadzonym".